Fyrir hverja bæn þvær múslimi andlit, hendur og fætur og strýkur yfir höfuðið. Þvotturinn heitir wuḍūʾ. Í janúar á Íslandi, þegar maður kemur inn úr skafrenningi, í kuldaskóm og ullarsokkum, er hann annað og meira en á heitum sumardegi. En um það er líka talað í heimildunum.
Versið
Fyrirmælin, og ástæðan á eftir.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَأَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَأَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِۚ وَإِن كُنتُمۡ جُنُبٗا فَٱطَّهَّرُواْۚ وَإِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدٞ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدٗا طَيِّبٗا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَأَيۡدِيكُم مِّنۡهُۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجۡعَلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ حَرَجٖ وَلَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمۡ وَلِيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Þið sem trúið! Þegar þið rísið til bænar, þvoið þá andlit ykkar og hendur upp að olnbogum, strjúkið yfir höfuðið og þvoið fæturna upp að ökklum. Ef þið eruð í stórri óhreinkun, hreinsið ykkur þá allt. En ef þið eruð veik eða á ferðalagi, eða einhver ykkar kemur af salerni, eða þið hafið haft samneyti við konur, og finnið ekki vatn, þá leitið til hreinnar moldar og strjúkið með henni yfir andlit og hendur. Guð vill ekki leggja á ykkur byrði, heldur vill hann hreinsa ykkur og fullkomna náð sína við ykkur, svo að þið verðið þakklát.
Versið segir hvað á að þvo, og í lokin hvers vegna: Guð vill ekki leggja á ykkur byrði. Það gildir líka um kuldann.
Kalt vatn
Það að ljúka þvottinum þegar það er erfitt er talið sérstaklega.
أَلاَ أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يَمْحُو اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَرْفَعُ بِهِ الدَّرَجَاتِ. قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلاَةِ بَعْدَ الصَّلاَةِ فَذَلِكُمُ الرِّبَاطُ
„Á ég ekki að benda ykkur á það sem Guð þurrkar út syndirnar með og hækkar menn í tign? Þeir sögðu: Jú, sendiboði Guðs. Hann sagði: Að ljúka þvottinum vel þrátt fyrir erfiðleika, að ganga mörg skref til moskunnar, og að bíða eftir næstu bæn eftir bænina. Það er varðstaðan (ribāṭ).“
Isbāgh al-wuḍūʾ ʿalā l-makārih: að þvo vel þótt manni sé það óþægilegt. Fræðimenn hafa nefnt kalt vatn á köldum degi sem fyrsta dæmið. Það er ekki skylt að nota ískalt vatn. Á Íslandi er heitt vatn úr hverjum krana, og það er í góðu lagi. En þegar maður þvær sér úr köldu, við fjallavatn eða á ferðalagi, þá er það ekki til einskis.
Yfir stígvélin
Að strjúka yfir skóna í stað þess að fara úr þeim.
Spámaðurinn ﷺ var á ferðalagi, og al-Mughīra ibn Shuʿba ætlaði að draga af honum leðurskóna (khuff) svo hann gæti þvegið fæturna. Hann sagði:
دَعْهُمَا، فَإِنِّي أَدْخَلْتُهُمَا طَاهِرَتَيْنِ
„Láttu þá vera, ég fór í þá hreinn.“
Og hann strauk yfir þá með blautri hendi. Skilyrðið er að maður hafi farið í skóna eftir fullan þvott. Tíminn er líka takmarkaður:
جَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ لِلْمُسَافِرِ وَيَوْمًا وَلَيْلَةً لِلْمُقِيمِ
„Sendiboði Guðs ﷺ ákvað þrjá daga og nætur fyrir ferðamann, og dag og nótt fyrir þann sem er heima.“
Um leðurskó og stígvél sem hylja ökklann eru allir skólarnir sammála. Um sokka (jawrab), t.d. þykka ullarsokka, er deilt. Til er hadíþa um að spámaðurinn ﷺ hafi strokið yfir sokka (Sunan Abi Dawud 159), en fræðimenn meta hana misjafnlega, og skólarnir setja ólík skilyrði um þykkt og efni. Sá sem er í vafa spyr imam sinn.
Þegar vatnið er hættulegt
Á herferðinni til Dhāt as-Salāsil, á kaldri nótt, þurfti ʿAmr ibn al-ʿĀṣ að baða sig fyrir bænina, en óttaðist að kuldinn yrði honum að bana. Hann hreinsaði sig því með mold (tayammum) og leiddi félaga sína í morgunbæninni. Þegar spámaðurinn ﷺ frétti það spurði hann:
يَا عَمْرُو صَلَّيْتَ بِأَصْحَابِكَ وَأَنْتَ جُنُبٌ
„ʿAmr, leiddir þú félaga þína í bæn í óhreinindum?“
ʿAmr sagði honum frá kuldanum og vitnaði í Kóraninn: Drepið ekki sjálf ykkur; Guð er ykkur miskunnsamur (4:29). Spámaðurinn ﷺ hló og sagði ekkert, og fræðimenn hafa skilið þögnina sem samþykki. Þegar vatn eða kuldi er raunveruleg hætta fyrir heilsuna, kemur tayammum í stað þvottarins, eins og versið hér að ofan segir. Á Íslandi á þetta helst við á ferðalögum og útivist, ekki heima þar sem heita vatnið rennur.