Fyrir fimmtíu árum var hægt að telja múslima á Íslandi á fingrum sér. Í dag eru á þriðja þúsund manns skráð í söfnuði múslima, og þrír þeirra halda úti bænasölum í Reykjavík. Þetta er stutt saga þeirrar breytingar.
Sjö manns
Þegar hann kom á áttunda áratugnum voru múslimar hér sjö.
Fyrstu múslimarnir komu til Íslands í smáum hópum seint á sjöunda og snemma á áttunda áratugnum. Einn þeirra sem tóku þátt í stofnun fyrsta félagsins rifjaði síðar upp að þegar hann kom hefðu múslimar á landinu verið sjö; síðan hefði orðið til vinahópur 20 til 30 manna, sem stækkaði smám saman. Þeir báðu heima hjá sér eða saman í lánuðu húsnæði; það var engin moska og ekkert félag.
Margir komu með litlu og ætluðu ekki að vera lengi. Annar viðmælandi sömu rannsóknar lýsti því að hann hefði lagt af stað árið 1971 með átta pund í vasanum og ætlað að vinna hér í þrjá mánuði á leið til Ameríku. Hann fékk vinnu, kvæntist, fór í háskóla, vann á sjó, í fiskvinnslu og byggingarvinnu, „og ég komst aldrei til Ameríku, og sé ekki eftir því“.
Fyrsta félagið
Þann 25. febrúar 1997 varð íslam skráð trúfélag á Íslandi.
Félag múslima á Íslandi var stofnað árið 1997 af Salmann Tamimi, Palestínumanni sem hafði sest hér að, og viðurkennt sem trúfélag 25. febrúar sama ár. Ári síðar voru skráðir félagar 74. Félagið kom sér upp mosku á þriðju hæð í Ármúla 38, sem enn er notuð og er opin gestum. Árið 2010 tók Ibrahim Sverrir Agnarsson við formennsku, og árið 2014 voru skráðir félagar 465. Meira en helmingur þeirra er fæddur á Íslandi, samkvæmt félaginu sjálfu.
Fleiri söfnuðir
Samfélag sem stækkar skiptist oft í fleiri söfnuði, og það gerðist líka hér.
Seint á árinu 2008 klofnaði hópur frá Félagi múslima og stofnaði Menningarsetur múslima á Íslandi, sem kom sér fyrst fyrir í skrifstofuhúsi við Grensásveg. Árið 2010 var Stofnun múslima á Íslandi stofnuð, tengd sænsku stofnuninni Al Risala, og hún keypti Ýmishúsið við Skógarhlíð, sem karlakór hafði byggt, og breytti því í mosku. Menningarsetrið flutti þangað árið 2013. Ágreiningur um leigusamning fór fyrir dóm, og árið 2016 þurfti Menningarsetrið að yfirgefa húsið. Það er nú í Skútuvogi, en Stofnun múslima rekur Stórmoskuna í Ýmishúsinu.
Samskiptin hafa þó batnað með tímanum. Árið 2017 flutti imam Menningarsetursins föstudagsræðu í moskunni í Ármúla, og árið 2018 héldu söfnuðirnir tveir Eid al-Fitr saman. Söfnuðirnir þrír kenna sömu bænina, sömu föstuna og sama Kóraninn, og bænatímarnir sem þeir birta eru nánast þeir sömu, eins og fjallað er um í heimildunum um tímana.
Lóðin
Fyrsta moskan sem byggð yrði sem moska hefur enn ekki risið.
Árið 2013 úthlutaði Reykjavíkurborg Félagi múslima lóð undir mosku. Ákvörðunin vakti mikla og oft harða umræðu næstu tvö árin, sem rannsóknin sem hér er vitnað í fjallar ítarlega um. Framkvæmdir hófust ekki, og haustið 2026 afturkallaði borgin úthlutunina. Allar moskur á Íslandi eru því enn í húsnæði sem var byggt fyrir annað.
Í dag
Í október 2026 voru 2.383 manns skráð í söfnuðina þrjá.
Samkvæmt Þjóðskrá voru 1.007 skráð í Stofnun múslima, 708 í Menningarsetrið og 668 í Félag múslima í október 2026. Skráning í trúfélag er valfrjáls og trú er ekki skráð í opinberar tölur, svo múslimar á Íslandi eru fleiri en þetta. Samkvæmt mati í rannsókninni voru þeir um þúsund árið 2009 og tæplega þrjú þúsund árið 2020, meðal annars vegna flóttafólks sem kom eftir 2015.
Þeir eiga rætur um allan heim. Stærstu hóparnir eru frá Bosníu og öðrum löndum Balkanskaga, Marokkó og Norður-Afríku, auk Vestur-Asíu, og fólki frá Afríku sunnan Sahara og frá Suður- og Suðaustur-Asíu fer fjölgandi. Og hluti þeirra er Íslendingar, fæddir hér eða sem hafa tekið íslam.
Salmann Tamimi lést árið 2020. Upplýsingar um söfnuðina, heimilisföng og starfsemi eru á síðunni Moskur á Íslandi.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَٰكُم مِّن ذَكَرٖ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَٰكُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٞ
Mannkyn! Vér sköpuðum ykkur af karli og konu og gerðum ykkur að þjóðum og ættbálkum, svo að þið mættuð kynnast. Sá ykkar sem er göfugastur hjá Guði er sá sem er guðræknastur. Guð er alvitur og veit allt.