Múslimar biðja fimm sinnum á dag, en ekki klukkan sex, tólf og þrjú. Bænatímarnir fylgja sólinni: dögun, hádegi, síðdegi, sólsetri og myrkri. Þess vegna færast þeir til á hverjum degi, og hvergi meira en hér, nálægt heimskautsbaug.
Tímar sem Guð ákvað
Bænin er bundin tíma.
فَإِذَا قَضَيۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذۡكُرُواْ ٱللَّهَ قِيَٰمٗا وَقُعُودٗا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمۡۚ فَإِذَا ٱطۡمَأۡنَنتُمۡ فَأَقِيمُواْ ٱلصَّلَوٰةَۚ إِنَّ ٱلصَّلَوٰةَ كَانَتۡ عَلَى ٱلۡمُؤۡمِنِينَ كِتَٰبٗا مَّوۡقُوتٗا
Þegar þér hafið lokið bæninni, minnist þá Guðs standandi, sitjandi og liggjandi á hlið. Og þegar þér eruð óhultir, haldið þá bænina. Bænin er hinum trúuðu skylda á ákveðnum tímum.
Kóraninn nefnir tímana með sólinni sjálfri: frá því sólin hallar sér frá hádegisstað og fram í myrkur næturinnar, og svo dögunin:
أَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِدُلُوكِ ٱلشَّمۡسِ إِلَىٰ غَسَقِ ٱلَّيۡلِ وَقُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِۖ إِنَّ قُرۡءَانَ ٱلۡفَجۡرِ كَانَ مَشۡهُودٗا
Haltu bænina frá því sólin hallar og fram í myrkur næturinnar, og [lesturinn við] dögun. Lesturinn við dögun er sannarlega vitnaður.
Engillinn sýnir tímana
Tvo daga í röð: fyrst í upphafi tímans, svo í lok hans.
Spámaðurinn ﷺ sagði frá því að engillinn Jibríl hefði leitt hann í bæn við Kaʿba tvo daga. Fyrri daginn bað hann hverja bæn í upphafi tíma hennar, þann seinni í lok hans:
يَا مُحَمَّدُ هَذَا وَقْتُ الأَنْبِيَاءِ مِنْ قَبْلِكَ، وَالْوَقْتُ فِيمَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْوَقْتَيْنِ
„… Svo sneri Jibríl sér að mér og sagði: Múhameð, þetta eru tímar spámannanna á undan þér, og tíminn er það sem er á milli þessara tveggja.“
Hver bæn hefur því glugga, ekki eina mínútu. Mörkin eru öll mæld á himninum: ljós við sjóndeildarhring, skuggi af priki, roði eftir sólsetur.
Fimm tákn
Það þarf enga klukku. Aðeins himininn og skugga.
- Fajr hefst þegar fyrsta ljósið breiðist eftir sjóndeildarhringnum í austri, og stendur til sólarupprásar.
- Dhuhr hefst þegar sólin er komin yfir hæsta punkt sinn og fer að halla, og stendur þar til Asr hefst.
- Asr hefst þegar skuggi hlutar er orðinn jafnlangur hlutnum sjálfum (að viðbættum skugganum á hádegi), og stendur þar til sólin gulnar.
- Maghrib hefst við sólsetur og stendur þar til roðinn á himninum er horfinn.
- Isha hefst í myrkrinu eftir roðann og stendur fram að miðnætti næturinnar.
Þessi mörk koma beint úr hadíth þar sem spámaðurinn ﷺ telur upp tíma hverrar bænar:
إِذَا صَلَّيْتُمُ الْفَجْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَطْلُعَ قَرْنُ الشَّمْسِ الأَوَّلُ ثُمَّ إِذَا صَلَّيْتُمُ الظُّهْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَحْضُرَ الْعَصْرُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْعَصْرَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ تَصْفَرَّ الشَّمْسُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْمَغْرِبَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى أَنْ يَسْقُطَ الشَّفَقُ فَإِذَا صَلَّيْتُمُ الْعِشَاءَ فَإِنَّهُ وَقْتٌ إِلَى نِصْفِ اللَّيْلِ
„Þegar þið biðjið Fajr stendur tími hennar þar til fyrsti hluti sólarinnar birtist. Tími Dhuhr stendur þar til Asr kemur. Tími Asr stendur þar til sólin gulnar. Tími Maghrib stendur þar til roðinn er horfinn. Og tími Isha stendur fram að miðri nóttu.“
Sama sól, Reykjavík
Í desember líða 21 mínúta milli Dhuhr og Asr. Í júní nærri fimm klukkustundir.
Við miðbaug breytast bænatímarnir lítið yfir árið. Í Reykjavík fer sólin í desember aðeins um tvær gráður upp fyrir sjóndeildarhringinn á hádegi. Skuggarnir eru þá langir allan daginn, og skuggi á Asr-tíma næst nánast strax. Í júní er sólin hátt á lofti og skuggarnir styttast og lengjast hægt.
| Reykjavík | 21. des. | 20. mars | 21. júní |
|---|---|---|---|
| Fajr | 08:31 | 05:21 | 02:15 |
| Sólarupprás | 11:22 | 07:29 | 02:55 |
| Dhuhr | 13:26 | 13:35 | 13:30 |
| Asr | 13:47 | 16:33 | 18:22 |
| Maghrib | 15:30 | 19:43 | 00:04 |
| Isha | 17:00 | 21:13 | 01:34 |
| Dhuhr til Asr | 21 mín. | 2 klst. 58 mín. | 4 klst. 52 mín. |
| Dagsbirta | 4 klst. 8 mín. | 12 klst. 14 mín. | 21 klst. 9 mín. |
Sumarið hefur sína eigin áskorun. Um sumarsólstöður fer sólin aldrei langt undir sjóndeildarhringinn og það verður aldrei almennilega dimmt. Roðinn hverfur ekki og dögunin byrjar nánast strax aftur. Táknin sem marka Isha og Fajr sjást þá einfaldlega ekki. Fræðimenn hafa leyst þetta með áætlun. Moskan í Ármúla miðar Isha við 90 mínútur eftir sólsetur allt árið, og Fajr við að sólin sé 14,2° undir sjóndeildarhring; á björtustu nóttunum er Fajr þó aldrei fyrr en 14,2/60 hlutum næturinnar fyrir sólarupprás.
Taktur ársins
Bænin fylgir ekki klukkunni. Hún fylgir deginum.
Á veturna þjappast bænirnar saman í nokkrar dagsbirtustundir; á sumrin dreifast þær yfir nánast allan sólarhringinn. Fyrir múslima á Íslandi verður árstíðin þannig hluti af tilbeiðslunni. Skammdegið og björtu næturnar, sem allir hér þekkja, eru líka klukkan sem kallar til bænar.