Ein af stystu súrum Kóransins, aðeins fimm vers, fjallar um eina nótt. Hún heitir Laylat al-Qadr. Kóraninn byrjaði að koma niður á þeirri nótt, og hún er sögð betri en þúsund mánuðir.
Nóttin sem Kóraninn kom
Ramadan er mánuður Kóransins. Og ein nótt hans er nóttin sem hann kom.
إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِي لَيۡلَةِ ٱلۡقَدۡرِ
Vér sendum hann niður á Nótt mætisins.
„Hann“ er Kóraninn. Önnur súra segir það sama með öðrum orðum: blessuð nótt, þar sem hverju vísu máli er ráðstafað.
Blessuð nótt
إِنَّآ أَنزَلۡنَٰهُ فِي لَيۡلَةٖ مُّبَٰرَكَةٍۚ إِنَّا كُنَّا مُنذِرِينَ
Vér sendum hann niður á blessaðri nótt. Vér vorum ávallt að vara við.
Ad-Dukhān 44:3
Ráðstöfun
فِيهَا يُفۡرَقُ كُلُّ أَمۡرٍ حَكِيمٍ
Á henni er hverju vísu máli ráðstafað.
Ad-Dukhān 44:4
Orðið qadr hefur fleiri en eina merkingu. Það er mæti og virðing: nótt sem skiptir máli. Það er líka mál og ráðstöfun: nóttin þegar hlutum ársins er skipað. Fræðimenn hafa skýrt nafnið á báða vegu, og súran sjálf rúmar báðar merkingarnar.
Betri en þúsund mánuðir
Þúsund mánuðir eru 83 ár og fjórir mánuðir.
لَيۡلَةُ ٱلۡقَدۡرِ خَيۡرٞ مِّنۡ أَلۡفِ شَهۡرٖ
Nótt mætisins er betri en þúsund mánuðir.
Það er lengra en flestir lifa. Ein nótt, rétt varin, vegur meira en heil mannsævi. Og súran lýsir því hvað gerist á henni: englarnir og andinn, Jibrīl, koma niður, og nóttin er friður allt til dögunar.
سَلَٰمٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطۡلَعِ ٱلۡفَجۡرِ
Friður er hún, allt þar til dagur rís.
مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
„Sá sem stendur í bæn á Nótt mætisins af trú og í von um laun, honum eru fyrirgefnar fyrri syndir hans.“
Hvaða nótt?
Það var einu sinni vitað. Og svo var það tekið burt.
Enginn veit með vissu hvaða nótt þetta er. Spámaðurinn ﷺ sagði fólki að leita hennar:
تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْوِتْرِ مِنَ الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ
„Leitið Nætur mætisins á oddanóttunum af síðustu tíu nóttum Ramadan.“
Og einu sinni ætlaði hann að segja þeim það:
خَرَجْتُ لأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ، فَتَلاَحَى فُلاَنٌ وَفُلاَنٌ، فَرُفِعَتْ، وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ
„Ég kom út til að segja ykkur frá Nótt mætisins, en tveir menn voru að rífast, og vitneskjan var tekin burt. Ef til vill er það betra fyrir ykkur.“
Ef til vill er það betra fyrir ykkur. Ef nóttin væri þekkt myndu margir vaka hana eina. Óvissan fær fólk til að leita hennar allar síðustu tíu næturnar. Algengt er að halda upp á 27. nóttina sérstaklega, en það er hefð, ekki vissa.
Síðustu tíu næturnar
Þegar tíu síðustu næturnar hófust herti hann beltið.
كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ شَدَّ مِئْزَرَهُ، وَأَحْيَا لَيْلَهُ، وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ
ʿĀʾisha sagði: „Þegar tíu síðustu næturnar hófust herti spámaðurinn ﷺ beltið, vakti nóttina og vakti fjölskyldu sína.“
Í íslamska tímatalinu byrjar dagurinn við sólarlag, svo nóttin kemur á undan deginum sínum. Nóttin fyrir 21. dag Ramadan er sú fyrsta af tíu síðustu. Ef Ramadan 1448 hefst 8. febrúar, eru oddanæturnar kvöldin 27. febrúar og 1., 3., 5. og 7. mars 2027. Nóttin fyrir 27. daginn hefst í Reykjavík við sólarlag um klukkan 18:58 og stendur til dögunar um 6:15, rúmar ellefu klukkustundir.
Hvað á að segja?
ʿĀʾisha spurði. Svarið var ein stutt bæn.
اللَّهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي
ʿĀʾisha spurði: „Hvað á ég að segja ef ég veit hvaða nótt er Nótt mætisins?“ Hann svaraði: „Segðu: Guð minn, þú ert fyrirgefandi og örlátur, þú elskar fyrirgefningu, svo fyrirgefðu mér.“
Hún bað ekki um mikið. Ekki auð, ekki langt líf, heldur aðeins þetta eina: fyrirgefningu. Á nóttinni sem er betri en þúsund mánuðir er það það sem mest er um vert.